BestuurdersBlog juni 2017: Ode aan de conciërge

Wie op verjaardagsfeestjes praat over medewerkers in het onderwijs, heeft het vaak vooral over leerkrachten. Soms komt ook de schoolleider of –directeur aan bod en als het feestje laat en gezellig wordt, valt zelfs af en toe de term ‘bestuurder’. We hebben in Nederland een onterecht eenzijdige focus op de leraar als kloppend hart van het schoolteam. Zowel tijdens verjaardagsfeestjes als daarbuiten vergeten we vaak het belang van de conciërge. Te vaak.

Onze helden bij Biezonderwijs luisteren naar de namen Ruud, Hamid, Jeroen, Ton, Sjef, Patrick, Christian, Bernard en John (maar liefst drie conciërges van Biezonderwijs heten John!). Deze mannen – opvallend genoeg zijn de meeste conciërges in ons land van het mannelijke geslacht – zijn de ‘waterdragers’ van het schoolteam. Een waterdrager is een term die vaak in de sportjournalistiek wordt gebezigd voor sporters die dienstbaar zijn aan de rest van het team. Zij offeren zichzelf op zodat anderen kunnen excelleren. Zo gaat het in het voetbal vaak over de creatieve middenvelder, de scorende spits of de bikkelharde verdediger. Zelden tot nooit gaat het over de dienstbare waterdrager die andere spelers beter maakt en zichzelf wegcijfert ten gunste van hen. Ten onrechte. Een voetbalelftal is immers pas succesvol als alle spelers niet als individu, maar als team presteren.

Dat is in een schoolteam niet anders. Leerkrachten kunnen niet met leerlingen tot prestaties komen als hun digibord niet werkt. Of als er een lekkende kraan in het klaslokaal staat die voor ongewenste afleiding zorgt. En wat te denken van het kopiëren van lesmateriaal voor de leerkracht? Het toezien op de veiligheid in het gebouw en het verrichten van technische werkzaamheden in dat kader is juist in ons type onderwijs, specialistisch onderwijs, van groot belang. En als persoon is de conciërge vaak ook nog een sfeermaker op school. Zijn vaak nuchtere houding en frisse blik is van meerwaarde voor elk schoolteam.

Niet alleen voor de collega’s van de conciërge, maar zeker ook voor leerlingen is de conciërge van vitaal belang. Niet voor niets staat er in onze functiebeschrijving van Biezonderwijs voor conciërge dat hij “vaardigheden heeft in de omgang met leerlingen bij ordeverstoringen passend binnen de daartoe gemaakte afspraken en schoolregels”. Ook heeft hij veelvuldig contact met leerlingen over hun gedrag en om hun bij te staan. Verschillende leerlingen van Biezonderwijs hebben mij verteld dat de conciërge voor hen een heel belangrijke rol speelt. Zo vroeg een schoolverlater van onze VSO-school Parcours eens aan mij of ik het salaris van meneer John niet kon verdubbelen, want “hij had dat toch echt verdiend” en “is de belangrijkste man op school”. Mijn antwoord dat sommige collega’s letterlijk onbetaalbaar zijn, liet hem ontevreden achter. Het zijn vooral de vele jongens onder onze leerlingen, zeker bij een teruglopend aantal mannelijke leerkrachten, voor wie de conciërge onmisbaar is. Voor deze jongens is de conciërge het stoere, mannelijke rolmodel dat ze nodig hebben om geïnspireerd te worden, goedbedoeld mee te stoeien of naar op te kijken.

Als ik het in simpel Nederlands zeg: we kunnen op onze scholen niet zonder conciërges. Punt. Dat zal bij andere schoolbesturen niet veel anders zijn dan bij Biezonderwijs. En toch praten we in ons land vooral over het “lerarentekort”, de “werkdruk voor leraren” en over het “lage lerarensalaris” in het (primair) onderwijs. De landelijke verkiezing voor ‘Leraar van het Jaar’ is belangrijk, maar geeft de misplaatste indruk dat de leerkracht een solist is die het zonder zijn teamgenoten, zoals de conciërge, kan. Laten we ons landelijk met vergelijkbare aandacht en urgentie bekommeren over de enorm belangrijke, dienstbare waterdrager van het schoolteam. Laten we maatschappelijk onze waardering en respect voor deze collega’s meer voor het voetlicht brengen. En beste lezer; praat de volgende keer op een verjaardagsfeestje voor de verandering eens over de conciërge. Bespreek hoe prachtig dit beroep is en hoe belangrijk deze beroepsgroep is voor kwalitatief goed onderwijs. En dank met mij toppers als Ruud, Hamid, Jeroen, Ton, Sjef, Patrick, Christian, Bernard en John. Zonder hen is er geen Biezonderwijs.

Dave Ensberg-Kleijkers