BestuurdersBlog april: werkdruk anders benaderen

Werkdruk in het onderwijs anders benaderen

De afgelopen tijd verschijnt het ene nieuwsbericht na het andere over werkdruk in het onderwijs. Zo kopte onze staatszender, de NOS, afgelopen maandag ‘Basisschoolleraren: werkdruk vooral door administratieve rompslomp’. Mede als gevolg van deze hoge werkdruk zouden leraren volgens de Algemene Onderwijsbond zelfs bereid zijn hun werk tijdelijk neer te leggen (lees: te staken). Er is een actiegroep Primair Onderwijs gestart, die Biezonderwijs ook ondersteunt. En ook op Omroep Brabant hoor ik ongenoegens over de druk om “alles te moeten bijhouden en verantwoorden”.

Tegelijk houden leerkrachten van hun beroep. “Het is het mooiste vak van de wereld”. Geluiden die we jaar in jaar uit horen en waarop de onderwijssector altijd op dezelfde manier reageert. Tijd om het eens over een andere boeg te gooien. Tijd voor meer zorg voor de emotionele huishouding van leerkrachten.

Wellicht kunnen we – los van de Haagse besluitvorming – als sector alvast komen tot eerste oplossingen voor dit veelkoppige monster dat werkdruk heet. Dat begint bij het scherpstellen van de échte oorzaken van een ongezond hoge werkdruk. Te vaak wordt dit debat namelijk gedomineerd door nietszeggende containerbegrippen, zoals “bureaucratie” en “veeleisende ouders”. Als onze sector serieus genomen wenst te worden, is het tijd om ook op een manier met dit belangrijke thema om te gaan. Laten we op het niveau van een schoolbestuur, zoals binnen Biezonderwijs, serieus het fenomeen van werkdruk onderzoeken, zodat ook de interne organisatiecultuur meegenomen kan worden als mogelijke veroorzaker van de werkdruk(beleving).

Zo’n onderzoek kan leiden tot betere maatregelen om werkdruk te verlagen, daarbij ook oog hebbend voor de mentale en fysieke weerbaarheid van leerkrachten en andere collega’s. Effectief omgaan met werkdruk kan immers bijdragen aan een gezond werkklimaat. En misschien komen we dan tot andere maatregelen, naast “minder regeltjes, procedures en zinloze vergaderingen”. Laten we ook eens gaan kijken naar iets als mindfulness binnen en buiten de klas. Dat zou zomaar kunnen bijdragen aan het omgaan met stress en werkdruk, helpt je (nog) beter te communiceren met collega’s, leerlingen en ouders en geeft je de mogelijkheden om als leerkracht je eigen grenzen te bewaken.

Ik neem in dit geval graag een voorbeeld aan een collega-schoolbestuur uit Tilburg, Stichting Katholiek Onderwijs Tilburg Zuidoost. Dit schoolbestuur bood in 2015 haar medewerkers inspiratiesessies ‘mindfulness en cognitieve gedragstraining’ aan. Een training met een inspirerende toelichting:
“Mindfulness en cognitieve gedragstraining bieden handvatten om met overbelasting en stress om te gaan. Mindfulness combineert moderne psychologische inzichten met vormen van meditatie. In de Cognitieve Gedragstraining wordt benadrukt dat het niet de gebeurtenissen zelf zijn die onze reacties veroorzaken, maar de manier waarop we tegen die gebeurtenissen aankijken, ze interpreteren en beoordelen.”

Biezonderwijs zet mindfulness nu soms al in bij individuele gevallen van medewerkers die onder meer herhaaldelijk over hun eigen grenzen zijn heengegaan. De kunst is om meer preventief met mindfulness om te gaan in het onderwijs. Noem me soft en zweverig, maar ik geloof niet dat uitsluitend ‘harde’ (symbool)maatregelen ons verder gaan brengen. Onderwijs is mensenwerk en ik wil als onderwijsbestuurder goed voor ‘mijn’ mensen zorgen. Niet symbolisch, maar écht en tot in de kern van wat een mens tot een mens maakt.

Dave Ensberg-Kleijkers

Één reactie op “BestuurdersBlog april: werkdruk anders benaderen

    Henk Ammann

    Prima benadering van werkdruk mbv mindfulness!
    Precies de kern van alles: het is hoe je er mee omgaat!
    Ik heb zelf zojuist m’n opleiding voor kindertrainer mindfulness af mogen ronden en voor mij betekent mindfulness ècht een meerwaarde in de klas! Ik heb zelfs een innovatieplan voorgelegd aan m’n directie!
    Op dit moment zit ik met rugproblemen thuis, maar ook daarbij gelden de principes van mindfulness:
    – hoe ga je met je ziekte om ? Geduld/vertrouwen.
    – kun je aanvaarden als je niet kunt veranderen?
    mvg henk ammann